Zamek w Pieskowej Skale i Maczuga Herkulesa

Zamek w Pieskowej Skale położony jest w Dolinie Prądnika, w otulinie Ojcowskiego Parku Narodowego, niecałe 30 km od Krakowa i 8 km od Ojcowa. Warownia jest jednym z najpiękniejszych punktów na Szlaku Orlich Gniazd.

Pieskowa SkałaJej początki sięgają średniowiecza, kiedy to została ufundowana przez króla Władysława Łokietka. Pierwotny gotycki zamek został wzniesiony na wapiennej skale, a jego najwyższym elementem była wysoka wieża. Jak podaje Jan Długosz, w 1337 roku Ludwik Węgierski przekazał zamek w Pieskowej Skale pod dzierżawę Piotrowi Szafrańcowi – podstolemu krakowskiemu, jako zadośćuczynienie za zatarg z węgierskimi dworzanami króla. W rodzinie Szafrańców zamek pozostał aż do końca XVII stulecia i to właśnie oni nadali mu charakter renesansowy. Podczas remontu i rozbudowy dziedziniec został ozdobiony arkadowymi krużgankami, wzorowanymi na wawelskich. Powstała również dwukondygnacyjna loggia widokowa przy wieży zegarowej.

pieskowa skała

Zamkowe zawirowania

W II połowie XIX wieku zamek w Pieskowej Skale dotknęły dwa ogromne pożary, które spowodowały wiele zniszczeń. Nowi właściciele zamku – rodzina Miroszewskich – odbudowała go i odnowiła, wzbogacając jego bryłę o elementy neogotyckie. We wnętrzach zamku zostało utworzone prywatne muzeum. Jednak na przełomie XIX i XX stulecia ciągle zmieniający się nowi właściciele nie okazywali zbytniej troski o zamek, doprowadzając go w konsekwencji do ruiny. Od totalnej katastrofy udało się go uratować dzięki spółce akcyjnej założonej przez pisarza Adolfa Dygasińskiego. Wykupił on niszczejący zabytek i po remoncie stworzył w nim pensjonat, który funkcjonował do wybuchu drugiej wojny światowej. Po wojnie zamek ponownie odrestaurowano i w 1970 roku otwarto w nim muzeum, stanowiące do dnia dzisiejszego oddział Państwowych Zbiorów Sztuki na Wawelu.

Zamek w Pieskowej Skale

Po kolejnym remoncie, przeprowadzonym w latach 1994–2004, udostępniono w roku 2005 nową ekspozycję na obu piętrach zamku, której oprawę plastyczną zaprojektowali Małgorzata i Maciej Radniccy. Turyści przybywający do Pieskowej Skały mogą podziwiać czteroskrzydłowy zamek z pięknymi arkadowymi krużgankami, loogią i wieżą zegarową oraz basztę gotycką, dwa bastiony i wspaniałe ogrody. Widok z zamkowego wzgórza na wapienne skały jury krakowsko-częstochwoskiej to jeden z najbardziej malowniczych pejzaży w tej części Małopolski.

Maczuga Herkulesa

Po zwiedzeniu wzgórza zamkowego warto zatrzymać się przy Maczudze Herkulesa, jednej z najbardziej charakterystycznych naturalnych rzeźb skalnych w Polsce. Maczuga powstała w wyniku krasowej działalności wód i nierównomiernej odporności na wietrzenie wapienia skalistego. Stoi na niewielkim spłaszczeniu, odpowiadającym poziomowi najniższej terasy skalnej, której wysokość w Pieskowej Skale wynosi ok. 8–12 m. Wysokość Maczugi Herkulesa wynosi około 25 m.

Maczuga HerkulesaSkała w przeszłości miała inne nazwy, a z każą z nich związana była legenda. Warto w tym miejscu przytoczyć legendę o Królu Kraku i Maczudze Kraka, wedle której w czasach panowania króla Kraka po Ojcowskim Parku grasował smok, budząc wokół grozę i przrażenie. Jak głosi legenda, smok codziennie porywał mieszkańcom grodu bydło, które następnie pożerał, porywał także dziewice. Pewnego dnia, Krak, pod wpływem ogromnej złości, chwycił ogromną maczugę i uderzył nią w głowę smoka, zabijając go na miejscu. Następnie umieścił swoją maczugę u wylotu doliny ojcowskiej, ku przestrodze każdego, kto by do Krakowa chciał jechać w złych zamiarach. Znana też jest legenda o Czarciej Skale. Głosi ona, że w czasach panowania ostatnich Jagiellonów żył czarnoksiężnik o nazwisku Jan Twardowski.

Podpisał on umowę z diabłem, według której po jego przyjeździe do Rzymu diabeł spełni jego trzy zadania, a w zamian czarnoksiężnik Twardowski odda mu swą duszę. Po wielu latach diabeł spotykał Twardowskiego w karczmie "Rzym" w podkrakowskich Pychowicach. Wśród zadań, jakie czart musiał wykonać, było przeniesienie ogromnej skały do Doliny Prądnika i ustawienie jej cieńszym końcem do dołu. Diabeł wykonał to zadanie, a skała ta stoi do dnia dzisiejszego, znana jako Maczuga Herkulesa.

Ile prawdy jest w przekazywanych przez pokolenia legendach – może niewiele. Jednak takie historie bez wątpienia nadadzą kolorytu rodzinnej wycieczce w malownicze zakątki Pieskowej Skały.

Źródła:
http://www.pieskowaskala.pl
"Polska – najpiękniejsze zamki"; Wyd.Muza

Autor: Aleksandra Kozłowska

 

 Mapa

Pieskowa Skała